Öğretim Tasarımı Nedir?

1950’li yıllara kadar eğitim teknolojisi daha çok görsel-işitsel araç kullanımıyla tanımlanırken, sonraki dönemlerde öğretim sorunlarına bilimsel çözüm geliştirme yaklaşımı güçlenmiştir.

Öğretim tasarımı modellerinde süreç genellikle gereksinim analiziyle başlar ve test edilmiş bir öğrenme sisteminin ortaya çıkmasıyla tamamlanır.

Çekirdek modele göre beş temel aşama vardır:

Öğretim Tasarım Modellerinin 6 Kategorisi

Çekirdek Modeller

ADDIE

En yaygın çerçevedir. Öğretim tasarımının nasıl yapılacağını değil, hangi aşamalardan oluştuğunu sistematik biçimde gösterir.

Briggs (ve Gagne-Briggs-Wager)

Çözümleme, tasarımlama, geliştirme, alan testi ve yaygınlaştırma aşamalarını içerir. Sistem, ders, ünite ve program düzeyinde kullanılabilir.

Doğrusal ve Esnek Modeller

Doğrusal Modeller (Dick ve Carey)

Hedef belirleme ile başlar; hedef kitle analizi, performans amaçları, strateji/materyal geliştirme ve ara değerlendirme ile devam eder.

Esnek Modeller (Kemp, Morrison ve Ross / ASSURE)

Adımların katı sıralı olmak zorunda olmadığını savunur. Özellikle ASSURE, teknoloji entegrasyonlu sınıf içi öğretim planlarında güçlüdür.

Etkileşimli ve Sezgisel Modeller

Hannafin ve Peck

Teknoloji destekli öğrenme ortamlarına odaklanır. Gereksinim, tasarım, geliştirme-uygulama aşamalarını sürekli geri bildirimle bağlar.

Amerikan Hava Kuvvetleri Modeli

Performans gerekliliklerinden başlayıp öğretim geliştirme ve değerlendirmeye uzanan beş aşamalı etkileşimli yapı sunar.

Hızlı Prototipleme

Önce prototip üretir, dener, düzeltir ve iteratif biçimde ilerler. Özellikle ders düzeyindeki hızlı geliştirme ihtiyaçlarına uygundur.

Bileşik Modeller

Seels ve Glasgow

Çekirdek ve etkileşimli yaklaşımı birleştirir. Sorun analiziyle başlayıp amaç, strateji, ortam seçimi, materyal geliştirme, ara değerlendirme ve uygulamaya gider.

Kategori Odak Örnek
Çekirdek Temel süreç aşamaları ADDIE
Doğrusal Sıralı tasarım adımları Dick ve Carey
Esnek Uyarlanabilir başlangıç/akış ASSURE, Kemp-Morrison-Ross
Etkileşimli Geri bildirimli döngü Hannafin-Peck
Sezgisel Yaratıcılık ve hızlı deneme Hızlı Prototipleme
Bileşik Karma ve çoklu yaklaşım Seels-Glasgow
Doğru model seçimi, içeriğin kalitesi kadar öğrenme bağlamına, hedef kitleye ve uygulama koşullarına bağlıdır.

Not: Bu içerik, Prof. Dr. Ali Şimşek’in Öğretim Tasarımı kitabındaki temel kuramsal çerçeve esas alınarak hazırlanmıştır.